Öne Çıkanlar GİRAY DUDA Turkcell Genel Müdürü Kaan Terzioğlu Arçelik Üretim Koordinatörü Alp Karahasanoğlu KPMG TÜRKİYE Sinem Cantürk ÇOSB Dijital Dönüşüm Merkezi

Kripto paranın gücü ve değeri teknolojisinden ve fikrinden geliyor

GİRAY DUDA

Geçen 10-15 yılda yavaş yavaş gündemdeki yerini büyüten kripto paralar son iki yılda ‘halka indi’. Neredeyse her ülkede milyonlarca küçük ve büyük yatırımcı ilgisini kripto paralara yöneltti. Kripto paraların içyüzünü uluslararası denetim ve danışmanlık şirketi KPMG’nin Bilgi Sistemleri Risk Yönetimi Bölüm Başkanı Sinem Cantürk, Global Sanayici’ye anlattı.

- Sayın Sinem Cantürk, kripto paraları nasıl tanımlıyorsunuz?

- Günlük dilimizde para olarak tanımlanan söz konusu kriptografi ile korunan sanal unsurlar, ülkelerce farklı şekilde tanımlanıyor. Bazı ülkeler kripto paraları bir emtia olarak tanımlarken bazı ülkeler para (currency) olarak tanımını yapıyor. Ülkemizde para olarak tanımlanması için öncelikle bir mevzuat içerisinde bu tanımın yapılması gerekiyor.

Genel itibariyle, kripto paralar aslında kullandığımız para kavramından çok da farklı değil. Özellikle son yıllarda kredi kartı ve banka kartı ile yapılan işlemlerin sayısının çok artması nedeniyle kağıt banknotları çok fazla görmüyoruz. Kripto para da, tamamen sanal ortamda bulunan, arka planında dağıtık bir sistem teknolojisi bulunan ve bir yatırım ya da ödeme aracılığında kullanılan unsurlardır.

GELECEKTE HAYATIMIZI DOĞRUDAN ETKİLEYECEKLER

- Kripto paralar güçlerini, geçerliliklerini nereden alıyor? Kalıcı olabilmeleri için neler gerekli?

- Şu anda dünya genelinde işlem gören beş bin adet kripto para var ve toplam piyasa büyüklüğü yaklaşık iki trilyon dolar. Tüm bu kripto paralar için güçlü ve geçerli demek çok doğru olmayacaktır.

Bildiğiniz gibi, kripto paraların büyük çoğunluğunun altın veya emtia gibi bir karşılığı bulunmuyor. Kripto paraların değeri nereden geliyor sorusunun cevabı, o nedenle gerçekten çok zor yanıt buluyor. Ama temel olarak değerleri, teknolojisinden ve içinde barındırdığı fikirden geliyor demek yanlış olmaz sanırım. Bu tip projelerin önümüzdeki yıllarda hayatımızı direkt olarak etkileme potansiyeli değerleri konusunda asıl tetikleyici güç oluyor.

BITCOIN TÜM DÜNYADA KABUL GÖRÜYOR

- Bitcoin efsanesinin ve bu kadar değerlenmesinin sırrı nedir?

- Bitcoin aslında dünyadaki ilk kripto para denemesi değil, ama dediğiniz gibi en ünlüsü, en kabul göreni ve dolayısıyla en değerlisi olmayı başardı.

Bitcoin uzun zaman bir ödeme aracı olarak kabul görmedi ve pratikte kullanım imkanları bulamadı. Ancak bu durum, onun değerini azaltmadı, bilakis arkasında yatan felsefesine olan inanç onu bugünlere taşıdı diyebiliriz. Bitcoin’e inanan küçük bir topluluktan, tüm dünyada kabul gören bir para birimine dönüştü.

Ödemelerde kullanılmaması ve regüle edilmemiş olması nedeniyle, ilk başta sadece illegal ortamlarda kullanılan bir para olarak anıldı ve dolayısıyla uzun bir süre aynı değerde kaldı. Ama sonrasında, özellikle son 7-8 yıllık dönemde, insanlar bu parayı benimsemeye, pratikte kullanım alanları geliştirmeye başladılar. Hem bireysel kullanımın artması, hem yeni yeni kurumsal kullanımın yaygınlaşmaya başlaması, hem de kripto paraların sınırlı sayıda üretimi nedeniyle de değerlenmesi arttı ve bir yatırım aracına dönüştü.

KRİPTO PARALAR DAHA DA YAYGINLAŞACAK

- 10 yıldan fazla bir süredir gündemde olan kripto paraların neden sayısı çok hızlı arttı ve değerleri yükseldi? Bu artış ve yükselmenin sürmesini bekliyor musunuz?

- Kripto paraların sayısı, son yıllarda Bitcoin’e ilginin artması, buna bağlı olarak değerinin yükselmesi ve blokzincir teknolojisinin yaygınlaşmasıyla çok fazla arttı.

Ama bu noktada önemli olan, söz konusu kripto paraların arkasında ciddi projelerin olmasıdır. Ancak o kripto paralar, ileride yaygınlaşacak ve toplum tarafından da destek görecektir. Arkasında ciddi bir proje olmaya kripto paraların zaman içinde yok olması kaçınılmaz olacaktır.

Bir regülasyon ortamı olmadığı sürece kişiler serbest bir şekilde kripto para üretebiliyor, dolayısıyla herhangi bir düzenleme olmadığı sürece sayıların artmasını bekliyoruz. Değer anlamında bitcoinin değerinin artması veya azalması genel anlamda piyasadaki diğer altcoinlerin değerine de etki ediyor. Dolayısıyla bu anlamda piyasada kesinlikle bu şekilde bir trend olduğunu söyleyebiliriz. Bu sebeple bitcoinin piyasada ileride de değer anlamında belirleyici olacağını düşünüyoruz.

ÜLKELERİN YAKLAŞIMI DEĞİŞİK

- Ülke yöneticilerinin kripto paralara yaklaşımları nasıl? Kripto paraları gerçek para gibi kabul eden ülkeler var mı?

- Bitcoin ve diğer altcoinlerin ödeme aracı olarak kullanılması, transfer ve bankalar aracılığı ile alınması konusunda ülkelerce görüş ayrılıkları bulunuyor. Avrupa Merkez Bankası bitcoini bir ödeme aracı olarak kabul etmiş durumda, hatta bitcoin ile harcama yapabileceğiniz kredi kartları da kullanıma sunulmuş durumda.

İslami kurallar ile yönetilen bazı ülkelerde şeriat kurallarına göre tüm kripto paraların kullanım ve dolaşımı yasaklanmış durumda. Bazı ülkeler ise bu konuda düzenleme yapmamasına rağmen, dolaşım ve bankalar aracılığıyla alım/satımını serbest bırakmış durumda.

ABD VERGİLENDİRİYOR

- Kripto paralarla ilgili mevzuat düzenlemesi yaparak işleyiş ve vergi açısından yaşama sokan ülkeler var mı?

Bu konuda da ülkeler arasında farklı yaklaşımlar var diyebiliriz. ABD’de, Bitcoin bir property (mülkiyet) olarak hazine tarafından vergilendiriyor. Avrupa Birliği Adalet Divanı ise Bitcoin’in bir ödeme aracı olarak kullanılmasından dolayı vergilendirilmemesi gerektiği konusunda görüş bildirdi. Ama bu paralar ile yapılacak işlemler üzerinden bir vergilendirme yapıyor.

Ek olarak; bazı ülkelerde bankalar aracılığıyla alım satım yapılabilirken yine bazı ülkelerde Bankalar aracılığıyla işlem yapılabilmesi de yasaklanmış durumda bulunuyor.

PİYASA DOYUM NOKTASINDA DEĞİL

- Dünyada insanların kripto paralara bakışı nasıl?

- Son yıllarda insanların ve şirketlerin kripto paralara olan ilgisi katlanarak artıyor. Özellikle son beş yıldır insanların bitcoin fiyatının artmasının da etkisiyle yatırım amacıyla, kripto paraya yöneldiğini görüyoruz. Özellikle, ekonomik olarak zorlanan ülkelerdeki insanlar ve enflasyon oranının yüksek seviyelerde seyrettiği ülkelerde bireyler paralarını koruma altına alma ve yatırım amacıyla kripto paralara yönelmiş durumdalar.

Ancak çoğu büyük şirket henüz bu konuda yatırıma yönelmiş değil. O nedenle kripto paraların piyasa büyüklüğü açısından henüz doyum noktasında olduğunu düşünmüyorum.

GLOBAL TİCARETTE KULLANILABİLİR

- Kripto paraların uluslararası ticaret ve ödeme sistemlerinde yerini alması konusunda neler söylemek istersiniz?

- Önceki sorularda da cevap verdiğim üzere, halihazırda bazı ülkelerde hayata geçen bir konu. İnsanlar ödeme aracı olarak kripto paraları kullanmaya başladılar. Bazı ülkelerde mülk alım satımı kripto para aracılığıyla yapılabiliyor. İleri dönemlerde ülkelerce benimsendiği durumda, uluslararası ticaret ve ödemelerin yolunun daha da açılacağını düşünüyorum.

YATIRIM ARACI OLDU

- Pandeminin korkutucu biçimde hüküm sürdüğü bir ortamda kripto paralara olan ilginin dünya çapında alevlenmesinin nedenleri nelerdir?

- Kripto paralara ilginin pandemi ile direkt bağlantısı olduğunu düşünmemekle birlikte, bireylerin yanında artık çok bilinen şirketlerin ve yatırım şirketlerinin de yatırım ve bir gelir aracı olarak kripto paralara yönelmesinin ilgiyi ve kripto paralara olan güveni artırdığını düşünüyorum.

Ek olarak pandemi ortamında bazı sektörlerdeki mal ve hizmet satışının yavaşlaması ve dünya ekonomisinin de kötü etkilenmesi nedeniyle, şirketlerin bir yatırım aracı olarak bu konuya yönelmesi kripto paralara olan ilgiyi artırıyor.

TCMB RİSK BAKIŞ AÇISIYLA YAKLAŞIYOR

- Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın kısa süre önce yayınladığı Kripto Para Ödeme Yasağı açıklaması ne anlama gelmektedir?

- Öncelikle kripto paralar ile ilgili ilk defa hukuki bir tanım yapılması açısından konu önem taşıyor. Söz konusu yasak, kripto paraların alım/satımını yasaklayan bir açıklama değil. Ancak TCMB tarafından yetkilendirilen ödeme hizmeti veren şirketlerin ilgili kripto paralarıyla alım satımı ve bu konuda iş modelleri geliştirmeleri yasaklanmış durumda bulunuyor.

Dolayısıyla Merkez Bankası’nın bu konuda risklere işaret ederek “Bu varlıkların ödemelerde kullanılmasının, işlemin tarafları açısından telafisi mümkün olmayan mağduriyetler yaratma ihtimali bulunduğu ve bu alanda mevcutta kullanılan yöntem ve araçlara karşı güven zafiyeti meydana getirebilecek unsurlar içerdiği değerlendirilmektedir” açıklamasıyla risk bakış açısıyla konuya yaklaştığı ve ülkemizin mevzuat koyucularının güvenli tarafta hareket ettikleri anlaşılıyor.

BAZI ÇALIŞMALAR YAPILIYOR

- Türkiye’nin kripto para ile ilgili yeni düzenlemeler yapmasını bekliyor musunuz? (Kazançların vergilendirilmesi açısından vs.)

- Merkez Bankası açıklamasından da anlaşılacağı şekilde, kamu kurumlarının bu konuda ortak çalışmalar yaptığı ve konu üzerinde durduğu açık bir şekilde anlaşılıyor. Ancak henüz finansal sektörde kullanılması önünde riskleri de göz ardı etmedikleri ve konuya hassasiyetle yaklaştıklarını düşünüyorum. İleride konuyla ilgili hem denetim hem de vergi vb. düzenlemeler aracılığı ile ek mevzuatlar çıkması büyük olasılık dahilinde bulunuyor.

MEVZUAT VE DÜZENLEMELER GEREKLİ

- Önümüzdeki yıllara bakarsak kripto paraların geleceğini nasıl görüyorsunuz?

- Piyasada mevcut durumda çok fazla kripto para bulunuyor, bunu internetin yaygınlaşmaya başladığındaki balona benzetiyorum. Dolayısıyla arkasında ciddi projeler barındırmayan kripto paraların ileri dönemde hayatta kalamayacağını düşünüyorum.

Dünya genelinde bir konsensüs sağlanmadan uluslararası ticaret ve ödeme aracı olarak kripto paraların kullanılması konusunda şüpheler bulunuyor. Dolayısıyla kripto para konusunun kesinlikle mevzuat ve düzenlemelerle desteklenmesi ve insanların mağdur olmaması için gerekli ekosistemin oluşturulmasını elzem olarak görüyorum.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner97

banner96

banner95

banner91

banner90

banner89