Dijital İkiz (Digital Twin) , sanayide “dijital dönüşümün “ ulaştığı önemli aşamalardan biridir.
Değerli okuyucular, yıllar önce bir üretim müdürümüz vardı. Boyama kazanlarına koyulan kumaşlar yedi sekiz saat sonra çıkartıldığında eğer istenilen renkte olmamışsa ve yeniden boyamaya karar verilmişse “Ah keşke bu kumaşa beni de bağlasalar kazanın içinde ben de kumaşla beraber dönsem de neler oldu da bu renk tutmadı bunu gözümle görsem” derdi.
Bundan 20 yıl önce o zamanki üretim müdürümüz Sayın Abdurrahman Uzuntaş tarafından söylenen bu söz , bugün neredeyse “DİJİTAL İKİZ “ sistemleriyle gerçeğe dönmüş durumda. Bu sayıdaki yazımızda işte bu dijital İkiz sistemlerinden söz edeceğiz.
DİJİTAL İKİZ NEDİR ?
Dijital İkiz (Digital Twin) , sanayide “dijital dönüşümün “ ulaştığı önemli aşamalardan biridir. Dijital ikiz , bir makinenin, üretim hattının, fabrikanın, tedarik zincirinin veya daha geniş anlamda bir işletme sürecinin geçmiş ve anlık verilerinden beslenen ve bu verilerden yararlanarak o sürecin o anki davranışı hakkında bilgi üreten ve gelecekteki muhtemel gelişmeler hakkında öngörüde bulunabilen dinamik bir dijital yapıdır.
Bu teknoloji ile işletmelerde yıllar boyunca birikmiş büyük miktardaki veriler karar destek bilgisine dönüştürülmüş olur.
GEÇMİŞ VERİYİ KURUMSAL BİLGİYE DÖNÜŞTÜRMEK
Bir üretim hattında yıllar içerisinde binlerce üretim gerçekleştirilir. Bunların önemli bir bölümü hedeflenen kalite kriterlerinde sonuçlanırken bazılarında kalite sapmaları, proses kararsızlıkları veya hatalı ürünler ortaya çıkar. Dijitalleşmenin yeterli olduğu işletmelerde, bu başarılı ve başarısız sonuçların doğmasına ilişkin sayısız veriler birikir. Dijital ikiz sistemi, yapay zekâ ve veri analitiğinden yararlanarak başarılı ve başarısız sonuçlanan bu süreçlerin verileri arasındaki ilişkileri analiz eder. Böylece hangi proses davranışlarının başarılı sonuçlarla, hangilerinin kalite problemleriyle ilişkili olduğunu öğrenebilir.
HATAYI DEĞİL, HATAYA DOĞRU GELİŞEN SÜRECİ GÖRMEK
Geleneksel otomasyon sistemlerinde kontrol büyük ölçüde önceden belirlenmiş sınır değerlerine dayanır. Örneğin bir sıcaklık veya basınç değeri belirlenmiş limitin dışına çıktığında sistem alarm verir. Dijital ikiz yaklaşımında ise proses değerleri henüz toleransların dışına çıkmamış olsa bile genel davranıştaki olumsuz eğilim belirlenebilir.
Yapay zekâ destekli dijital ikiz, devam eden üretimin online verilerini geçmişte başarılı ve başarısız sonuçlanmış süreçlerle karşılaştırarak bu benzerliği tespit edebilir. Böylece süreç henüz hatalı yöne girmeden, dijital ikiz sistemi üretimin olumsuz bir yöne doğru geliştiğine ilişkin erken uyarı üretebilir. Bu yaklaşım üretim yönetiminde önemli bir değişimi ifade etmektedir:
Hatanın tespitinden, hataya doğru gelişen sürecin öngörülmesine geçiş.
DİJİTAL İKİZ YALNIZCA ÜRETİMİN İKİZİ DEĞİLDİR
Dijital ikiz sistemleri makineler ve üretim hatlarının dışındaki bir çok süreçlerde de kullanılabilir.
Örneğin satış ve pazarlamada geçmiş satışlar, müşteri davranışları, fiyat değişiklikleri, kampanyalar, mevsimsellik ve ekonomik göstergeler birlikte değerlendirilerek talebin dijital modeli oluşturulabilir. Anlık gelişmeler modele aktarıldıkça talepteki değişimler daha erken öngörülebilir ve satış stratejileri buna göre düzenlenebilir.
Tedarik zincirinde geçmiş teslimat süreleri, stok seviyeleri, tedarikçi performansları, lojistik hareketleri ve talep değişimleri birlikte modellenebilir. Böylece muhtemel stok yetersizlikleri, gecikmeler veya kapasite problemleri gerçekleşmeden önce belirlenebilir.
Enerji yönetiminde üretim programları, geçmiş tüketimler, enerji fiyatları ve üretim kaynakları birlikte değerlendirilerek işletmenin gelecekteki enerji ihtiyacı ve optimum tüketim yapısı modellenebilir.
Benzer yaklaşım insan kaynakları yönetiminde de da mümkündür. İş gücü ihtiyacı, yetkinlik dağılımı, eğitim gereksinimleri, vardiya yapıları, verimlilik ve çalışan hareketleri gibi veriler kullanılarak gelecekte ortaya çıkabilecek insan kaynağı ihtiyaçlarının daha sağlıklı tahmin edilmesi mümkün olabilir.
DİJİTAL DÖNÜŞÜM VE DİJİTAL İKİZ
Dijital ikiz sistemlerinin doğru çalışması için temel şart ise nitelikli veridir. Bu nedenle dijital ikiz sistemini kuracak olan işletmelerin dijitalleşme konusunda yeterli olması beklenir. Örneğin iyi bir ERP sistemi olan bir işletmede dijital ikiz sistemi çok daha kolay kurulabilir. Eksik, yanlış veya birbirleriyle ilişkilendirilemeyen veriler üzerine kurulmuş bir dijital ikiz sistemlerinden güvenilir sonuçlar beklenemez.
Bu nedenle dijital dönüşüm yalnızca yazılım, sensör ve bilgisayar yatırımı olarak görülmemelidir. Dijital dönüşüm aynı zamanda ölçme, kaydetme, ilişkilendirme, analiz etme ve elde edilen bilgiyi yeniden karar süreçlerine aktarma kültürüdür.
Geleceğin rekabetinde işletmeleri birbirinden ayıracak unsurlardan biri de bu yetenekleri olacaktır.
